Tình trạng mất ngủ mãn tính và cách điều trị hiệu quả

Mất ngủ mãn tính là tình trạng phổ biến tác động xấu tới chất lượng cuộc sống

Mất ngủ mãn tính là một tình trạng rất phổ biến trong cuộc sống này nay, có thể gặp phải ở bất kỳ đối tượng nào. Nó gây không ít những ảnh hưởng lên các hoạt động hàng ngày cũng như chất lượng cuộc sống. Hiểu rõ nguyên nhân mất ngủ mãn tính có thể giúp bạn phòng ngừa và điều trị tình trạng này một cách hiệu quả.

1. Mất ngủ mãn tính là gì?

Mất ngủ là một chứng rối loạn giấc ngủ rất phổ biến, trong đó có thể bao gồm khó ngủ hoặc ngủ không sâu giấc hoặc bao gồm cả hai. Theo một thống kê gần đây cho thấy có tới gần một phần ba dân số Mỹ không ngủ đủ giấc mỗi đêm, ít nhất là bảy giờ đồng hồ.

Mất ngủ mãn tính kéo dài trong vài ngày, vài tuần và thường xuất hiện khi bạn đang trong giai đoạn căng thẳng hay có những thay đổi trong cuộc sống. Khi tình trạng này kéo dài từ 3 tháng trở lên thì được gọi là mất ngủ mãn tính. Mất ngủ mãn tính có hai dạng là nguyên phát và thứ phát.

  • Mất ngủ nguyên phát. Chứng mất ngủ mãn tính nguyên phát không phải do các tình trạng bệnh lý hay việc sử dụng thuốc mà nguyên nhân vẫn chưa được hiểu rõ. Tình trạng này có thể do sự mất cân bằng các chất hóa học có trong não và vẫn đang được nghiên cứu.
  • Mất ngủ thứ phát. Mất ngủ mãn tính thứ phát có thể xuất hiện do các vấn đề khác gây nên. Tình trạng này xuất hiện với một số triệu chứng đi kèm với một số vấn đề y tế khác. Chấn thương, căng thẳng về cảm xúc hay một số bệnh lý có thể gây nên tình trạng này. Sử dụng một số thuốc cũng có thể gây ra tác dụng phụ gây mất ngủ mãn tính.

2. Triệu chứng của tình trạng mất ngủ mãn tính

Mất ngủ mãn tính có thể gây ra nhiều triệu chứng vào ban đêm cũng như ban ngày và có thể ảnh hưởng nhiều tới các hoạt động hàng ngày của bạn. Một số triệu chứng của mất ngủ mãn tính bao gồm:

  • Khó ngủ hoặc khó ngủ lại sau khi bị thức giấc
  • Hay thức giấc vào ban đêm
  • Ngủ không đủ giấc, thức dậy quá sớm
  • Buồn ngủ, uể oải vào ban ngày
  • Sau khi ngủ dậy cảm giác mệt mỏi chứ không thoải mái
  • Hay cáu gắt
  • Thay đổi tâm trạng, chẳng hạn như có cảm giác chán nản
  • Khó tập trung vào công việc và các hoạt động hàng ngày
  • Suy giảm trí nhớ, hay phạm sai lầm
Khó ngủ, thức giấc giữa đêm là những triệu chứng phổ biến của mất ngủ mãn tính
Khó ngủ, thức giấc giữa đêm là những triệu chứng phổ biến của mất ngủ mãn tính

3. Chẩn đoán tình trạng mất ngủ mãn tính:

Tùy thuộc vào tình trạng, việc chẩn đoán mất ngủ mãn tính sẽ giúp bạn tìm nguyên nhân, bao gồm:

Khám sức khỏe: Nếu nguyên nhân gây nên tình trạng mất ngủ mãn tính chưa được biết rõ, các bác sĩ có thể đề xuất khám sức khỏe tổng thể để tìm các dấu hiệu cũng như các vấn đề y tế có liên quan tới tình trạng này. Đôi khi các xét nghiệm máu có thể được thực hiện để kiểm tra các vấn đề liên quan tới tuyến giáp hay các bệnh lý khác có thể liên quan tới tình trạng khó ngủ.

Kiểm tra thói quen đi ngủ: Ngoài việc hỏi một số câu hỏi liên quan tới giấc ngủ, bác sĩ có thể sẽ yêu cầu bạn hoàn thành bảng câu hỏi để xác định thói quen cũng như mức độ buồn ngủ ban ngày của bạn. Bạn cũng có thể được yêu cầu ghi nhật ký giấc ngủ trong vài tuần.

Kiểm tra giấc ngủ: Nếu nguyên nhân gây nên tình trạng mất ngủ mãn tính của bạn không rõ ràng hoặc bạn có những dấu hiệu của một chứng rối loạn giấc ngủ khác, chẳng hạn như chứng ngưng thở khi ngủ, hội chứng chân không yên, bạn có thể phải ngủ lại 1 đêm ở trung tâm y tế. Các xét nghiệm có thể được thực hiện để theo dõi và ghi lại hoạt động của cơ thể bạn trong khi đang ngủ bao gồm sóng não, nhịp thở, nhịp tim, chuyển động mắt và chuyển động cơ thể.

4. Nguyên nhân gây mất ngủ mãn tính

4.1. Nguyên nhân gây mất ngủ mãn tính:

Có rất nhiều nguyên nhân có thể gây nên tình trạng mất ngủ mãn tính, nhưng thông thường nhất là do liên quan tới một tình trạng bệnh lý tiềm ẩn. Một số loại thuốc hay các chất kích thích cũng có thể gây ra chứng mất ngủ mãn tính, cùng với lối sống của mỗi người.

Mất ngủ mãn tính có thể là hậu quả của một số bệnh lý kéo dài chẳng hạn như:

  • Các bệnh lý liên quan đến đường hô hấp như hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD), chứng ngưng thở lúc ngủ
  • Bệnh suy tim sung huyết
  • Bệnh tiểu đường
  • Bệnh trào ngược axit dạ dày thực quản
  • Cường giáp
  • Hội chứng đau cơ xơ hóa
  • Các chấn thương, cơn đau
  • Hội chứng chân không yên
  • Bệnh Alzheimer, bệnh Parkinson
  • Một số tình trạng như rối loạn lưỡng cực, căng thẳng về cả thể chất và tinh thần. Đặc biệt là ở phụ nữ tuổi mãn kinh có nguy cơ cao hơn mắc chứng mất ngủ mãn tính.

Đối với một số người, việc sử dụng một số thuốc hay các chất kích thích có thể gây nên tình trạng mất ngủ mãn tính bao gồm:

  • Rượu bia, cafein
  • Thuốc chẹn beta, thuốc hóa trị liệu, thuốc lợi tiểu, thuốc trị cảm lạnh và dị ứng có chứa pseudoepinephrine, thuốc nhuận tràng kích thích.
  • Sử dụng nicotin, các chất bất hợp pháp như ma túy, cocaine và các chất kích thích.

Một lối sống không lành mạnh cũng có nguy cơ dẫn đến mất ngủ mãn tính bao gồm:

  • Ngủ trưa quá nhiều một cách thường xuyên
  • Không có thói quen đi ngủ và thức dậy đúng giờ
  • Môi trường khi đi ngủ kém
  • Ít hoạt động thể lực
  • Người có công việc bận rộn
  • Người thường xuyên di chuyển qua nhiều múi giờ bằng máy bay dẫn tới hiện tượng jet lag.
Những người có áp lực công việc lớn thường bị mất ngủ
Những người có áp lực công việc lớn thường bị mất ngủ

4.2. Yếu tố nguy cơ gặp phải tình trạng mất ngủ mãn tính

Mất ngủ là một tình trạng có thể gặp phải ở mọi đối tượng. Tuy nhiên, bạn có nguy cơ cao hơn gặp phải tình trạng này khi:

  • Bạn là phụ nữ. Những sự thay đổi về nội tiết tố trong chu kỳ kinh nguyệt và thời kỳ mãn kinh có thể liên quan tới tình trạng mất ngủ của bạn. Trong thời kỳ mãn kinh, đổ mồ hôi hoặc bốc hỏa có thể làm gián đoạn giấc ngủ của bạn. Tình trạng mất ngủ cũng rất phổ biến khi bạn đang mang thai.
  • Người cao tuổi. Do những thay đổi trong thói quen đi ngủ hay sức khỏe, tình trạng mất ngủ thường tăng cao hơn theo độ tuổi của bạn. Những tiếng ồn hoặc các thay đổi về môi trường có thể làm bạn gián đoạn giấc ngủ.
  • Những vấn đề về sức khỏe. Những rối loạn về sức khỏe tâm thần hoặc sức khỏe thể chất có thể ảnh hưởng tới sức khỏe của bạn từ đó làm gián đoạn giấc ngủ.
  • Bạn đang có những căng thẳng. Những áp lực về cuộc sống và công việc có thể làm xuất hiện chứng mất ngủ tạm thời. Khi tình trạng này kéo dài có thể dẫn tới mất ngủ mãn tính.
  • Khi bạn hay phải thay đổi công việc hoặc lịch trình có thể làm gián đoạn chu kỳ ngủ – thức của bạn.
Một số bệnh lý mãn tính có thể gây nên tình trạng mất ngủ
Một số bệnh lý mãn tính có thể gây nên tình trạng mất ngủ

5. Mất ngủ mãn tính có ảnh hưởng gì tới sức khỏe không?

Giấc ngủ cũng quan trọng đối với sức khỏe của bạn giống như một chế độ ăn uống lành mạnh hay các hoạt động thể chất thường xuyên. Bất kể lý do mất ngủ mãn tính là gì, mất ngủ có thể ảnh hưởng nhiều tới tinh thần cũng như thể chất của bạn. Những người thường xuyên bị mất ngủ cho thấy chất lượng cuộc sống thấp hơn những người đi vào giấc ngủ nhanh và ngủ ngon hơn. Một số hậu quả không mong muốn có thể xảy ra do mất ngủ mãn tính bao gồm:

  • Giảm hiệu suất trong công việc hay học tập
  • Phản xạ chậm hơn có thể làm tăng nguy cơ gặp tai nạn khi tham gia giao thông
  • Có thể xuất hiện các rối loạn về sức khỏe tâm thần, chẳng hạn như trầm cảm, rối loạn lo âu hay stress
  • Làm tăng nguy cơ và mức độ nghiêm trọng khi mắc các bệnh mãn tính khác, như bệnh tim mạch, cao huyết áp
Mất ngủ mãn tính làm giảm hiệu quả công việc của bạn
Mất ngủ mãn tính làm giảm hiệu quả công việc của bạn

6. Cách điều trị tình trạng mất ngủ mãn tính

Có rất nhiều phương pháp để điều trị tình trạng mất ngủ mãn tính tùy thuộc vào nguyên nhân của bạn. Nó có thể bao gồm sử dụng thuốc hoặc một số liệu pháp tâm lý. Những phương pháp này có thể được sử dụng phối hợp nhằm tăng hiệu quả điều trị tình trạng mất ngủ mãn tính.

6.1. Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT)

Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) có hiệu quả, thậm chí là cao hơn cả việc sử dụng thuốc trong điều trị tình trạng mất ngủ mãn tính. Nó bao gồm việc giáo dục bạn về giấc ngủ, giúp bạn có một thói quen đi ngủ tốt hơn, đồng thời giúp bạn có những thay đổi về tâm lý cũng như hành vi ảnh hưởng tới chất lượng giấc ngủ của bạn. Một số chiến lược của CBT tập trung vào chứng mất ngủ bao gồm:

  • Kỹ năng nhận thức: Sử dụng nhật ký để viết ra những lo lắng, băn khoăn hay thắc mắc của bạn trước khi đi ngủ. Việc này có thể giúp những người hay bị mất ngủ do áp lực công việc và cuộc sống.
  • Kiểm soát kích thích: Thiết lập một thói quen về thời gian đi ngủ và thức dậy là một phần của chiến lược này. Điều này có thể giúp bạn dễ dàng đi vào giấc ngủ hơn, cải thiện chất lượng giấc ngủ.
  • Hạn chế ở trên giường: Bạn hãy sử dụng giường của mình chỉ khi đi ngủ, đồng thời cũng nên giảm thời gian ngủ trưa hợp lý. Mục đích của phương pháp này là giúp bạn chỉ đi ngủ khi bạn đang mệt mỏi buồn ngủ sau những khoảng thời gian làm việc. Từ đó, có thể cải thiện chất lượng giấc ngủ của bạn.
  • Kỹ thuật thư giãn: Các bài tập thở, yoga, thiền và các bài tập khác giúp giảm căng cơ, kiểm soát nhịp thở và nhịp tim khiến bạn thư giãn hơn. Từ đó, có thể nâng cao chất lượng giấc ngủ và sức khỏe tâm thần của bạn hơn.
  • Ý định nghịch lý: Chiến lược này liên quan tới việc bạn nên tập trung vào việc tỉnh táo khi nằm trên giường thay vì cố gắng chờ đợi để đi vào giấc ngủ. Nó có thể giúp bạn giảm căng thẳng, lo lắng về việc khó ngủ và cải thiện tình trạng này.

6.2. Sử dụng thuốc điều trị mất ngủ mãn tính

Có một số thuốc kê đơn cũng như không kê đơn có thể giúp bạn dễ đi ngủ và có một giấc ngủ chất lượng hơn. Mặc dù việc sử dụng thuốc rất có hiệu quả, nhưng các bác sĩ thường không khuyến khích bạn sử dụng thuốc ngủ trong thời gian dài vì những tác dụng phụ nó có thể gây ra. Nó có thể bao gồm buồn ngủ vào ban ngày, hay quên, mộng du, các vấn đề về thăng bằng và hay té ngã. Một số thuốc ngủ cũng có thể gây nghiện và bạn rất khó để từ bỏ nó. Một số loại thuốc ngủ kê đơn có thể sử dụng để điều trị chứng mất ngủ mãn tính bao gồm:

  • Zolpidem (Ambien)
  • Eszopiclone (Lunesta)
  • Zaleplon (Sonata)
  • Doxepin (Silenor)
  • Ramelteon (Rozerem)
  • Suvorexant (Belsomra)
  • Temazepam (Restoril)

Bên cạnh đó, cũng có một số thuốc không kê đơn có thể sử dụng trong chứng mất ngủ mãn tính như:

  • Diphenhydramine (Benadryl)
  • Doxylamine succinate (Unisom SleepTabs)
  • Melatonin
  • Rễ cây nữ lang
  • Trà hoa cúc

Bạn luôn luôn nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ thuốc nào để điều trị mất ngủ mãn tính, bao gồm cả những thuốc có thành phần từ thiên nhiên như rễ cây nữ lang. Cũng như thuốc ngủ kê đơn, các thuốc không kê đơn và các phương pháp có nguồn gốc thiên nhiên cũng có thể gây ra những tác dụng phụ không mong muốn cho người dùng và tương tác với nhiều thuốc khác.

Sử dụng một số thuốc có thể giúp bạn điều trị tình trạng mất ngủ mãn tính
Sử dụng một số thuốc có thể giúp bạn điều trị tình trạng mất ngủ mãn tính

6.3. Nguyên nhân khác gây mất ngủ mãn tính

Nếu tình trạng mất ngủ mãn tính của bạn là do một tình trạng bệnh lý tiềm ẩn nào đó, việc điều trị nguyên nhân là giải pháp tốt nhất. Việc điều trị tận gốc các bệnh lý này giúp cải thiện được chất lượng giấc ngủ. Bên cạnh đó, hỏi ý kiến bác sĩ khi một số thuốc trong phác đồ điều trị của bạn có thể gây tình trạng mất ngủ, khó ngủ.

7. Cách phòng ngừa tình trạng mất ngủ mãn tính

Bất kể bạn đang ở độ tuổi nào, chứng mất ngủ mãn tính đều có thể điều trị được. Chìa khóa dẫn đến việc điều trị thành công nằm ở việc thay đổi những thói quen hàng ngày của bạn và cả khi đang ngủ.

Có một số phương pháp giúp bạn phòng ngừa tình trạng mất ngủ mãn tính tại nhà rất hiệu quả. Một trong những phương pháp quan trọng bao gồm có một thói quen đi ngủ phù hợp. Điều này đòi hỏi phải có những thay đổi về hành vi để giúp bạn cải thiện quá trình đi vào giấc ngủ và duy trì một giấc ngủ tốt. Một số cách bao gồm:

  • Tránh sử dụng caffein, đặc biệt là vào cuối ngày. Caffeine có thể khiến bạn khó ngủ và tác động của nó thường kéo dài lên đến vài giờ.
  • Hạn chế sử dụng rượu và thuốc lá, đặc biệt là trước khi đi ngủ
  • Tham gia các hoạt động thể chất thường xuyên, đặc biệt là khoảng vài giờ trước khi ngủ. Hạn chế các hoạt động kích thích trước khi ngủ.
  • Giảm thời gian ngủ trưa xuống còn khoảng 30 phút và không nên ngủ sau 3 giờ chiều.
  • Không nên ăn quá nhiều vào buổi tối, một bữa ăn nhẹ vào buổi tối có thể giúp bạn giảm chứng ợ nóng. Uống ít nước vào buổi tối để bạn không phải đi tiểu vào ban đêm làm gián đoạn giấc ngủ.
  • Có thói quen đi ngủ và thức giấc vào cùng một khung giờ mỗi ngày, kể cả vào những ngày nghỉ
  • Tránh sử dụng tivi, máy tính, điện thoại thông minh hay các loại thiết bị thông minh khác một giờ trước khi đi ngủ
  • Giữ nhiệt độ trong phòng phù hợp khi đi ngủ
  • Đảm bảo bạn có một không gian đi ngủ phù hợp, thoải mái. Lựa chọn thuốc giảm đau nếu các cơn đau làm ảnh hưởng tới giấc ngủ của bạn.
  • Tạo một thói quen tốt trước khi đi ngủ chẳng hạn như đọc sách, nghe nhạc nhẹ hoặc tắm nước ấm.
  • Kiểm tra các thuốc bạn đang sử dụng. Nếu bạn thường xuyên phải sử dụng nhiều thuốc, hãy nói chuyện với bác sĩ để xem liệu chúng có thể tác động xấu tới giấc ngủ của bạn hay không.
Hạn chế sử dụng các thiết bị điện tử trước khi ngủ giúp giảm tình trạng mất ngủ
Hạn chế sử dụng các thiết bị điện tử trước khi ngủ giúp giảm tình trạng mất ngủ

8. Kết luận

Có một giấc ngủ tốt là cơ sở để bạn có đầy đủ năng lượng cho các hoạt động của một ngày dài. Mất ngủ mãn tính là một tình trạng rất phổ biến, gây các triệu chứng khó ngủ, ngủ không đủ giấc và ảnh hưởng nhiều tới chất lượng cuộc sống. Việc duy trì một thói quen tốt sẽ giúp bạn phòng ngừa và điều trị tình trạng mất ngủ mãn tính.

Xem thêm bài viết liên quan:

Top 5 loại thuốc ngủ thảo dược tốt nhất giúp ngủ ngon

“Mẹo” trị mất ngủ từ các loại thảo dược thiên nhiên tại nhà

Tình trạng mẹ bầu mất ngủ nguyên nhân và giải pháp hiệu quả

Tình trạng mất ngủ mãn tính và cách điều trị hiệu quả

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Chuyển lên trên